Kontakty historyczne między Polską a Japonią sięgają XVI wieku, kiedy to polscy misjonarze jezuiccy po raz pierwszy dotarli do Japonii. Pomimo dużej odległości geograficznej, oba państwa sukcesywnie rozwijały relacje dwustronne, które zostały przerwane przez II wojnę światową, lecz później wznowione. Współpraca Polski i Japonii zawsze opierała się na wspólnych wartościach i wzajemnym szacunku.

Historia relacji polsko-japońskich sięga XV wieku, kiedy Polacy po raz pierwszy dowiedzieli się o istnieniu Japonii z dzieła Marco Polo "Opisanie Świata". Kontakt bezpośredni był ograniczony z powodu znacznych odległości geograficznych i braku bezpośrednich powiązań politycznych. Pierwsze spotkanie miało miejsce w 1585 roku, kiedy czterej katoliccy delegaci z Japonii udali się do Rzymu, gdzie spotkali się z polskim biskupem Bernardem Maciejowskim, któremu podarowali japońskie tłumaczenie fragmentu jednego z psalmów (odnalezione w Krakowie w 2000 roku). W XVI i XVII wieku misjonarze jezuiccy prowadzili działalność misyjną w Japonii. Pierwszym Polakiem w Japonii był jezuita Wojciech Męciński, który w 1642 roku przybył w okresie prześladowań religijnych, jednakże został pojmany, torturowany i zmarł śmiercią męczeńską.

Kolejne kontakty miały miejsce w XIX wieku, gdy Polska znajdowała się pod zaborami. Pierwszym Japończykiem, który odwiedził ziemie polskie, był major Yasumasa Fukushima, który w latach 1892-1893 przemierzał trasę Berlin-Władywostok konno, nawiązując kontakty z polskimi działaczami niepodległościowymi oraz zesłańcami na Syberii. Na przełomie XIX i XX wieku dwaj polscy zesłańcy z Syberii, Bronisław Piłsudski (brat Józefa Piłsudskiego) i Wacław Sieroszewski, przybyli do Japonii, gdzie angażowali się w badania etnologiczne Ajnów na Hokkaido. W okresie wojny japońsko-rosyjskiej (1904-1905) Polacy zainteresowali się Japonią z uwagi na nadzieje na pokonanie Rosji i odzyskanie niepodległości. W tym czasie Roman Dmowski i Józef Piłsudski odwiedzili Japonię nawiązując kontakty i angażując się w poprawę warunków internowania 4658 Polaków, którzy byli przetrzymywani w Japonii jako żołnierze pokonanej rosyjskiej armii.

Stosunki dyplomatyczne między Polską a Japonią zostały nawiązane w 1919 roku, po zakończeniu I wojny światowej i uzyskaniu przez Polskę niepodległości. Decyzja została podjęta przez rząd japoński 6 marca 1919 roku i ogłoszona 22 marca na toczącej się konferencji pokojowej w Paryżu. Pierwsze poselstwo japońskie w Polsce zostało otwarte w Warszawie, a polskie poselstwo w Japonii w Tokio. W 1937 roku poselstwa podniesiono do rangi ambasad. W okresie 1920–1922 Japonia pomagała polskim sierotom na Syberii, przewożąc 765 dzieci do Japonii, które później zostały przekazane Polsce. Od 1930 roku w Japonii działali polscy franciszkanie, w tym św. Maksymilian Kolbe i o. Zenon Żebrowski, prowadząc działalność charytatywną i zakładając klasztor w Nagasaki.

W latach 30. XX wieku relacje polsko-japońskie kształtowały się w kontekście zmian politycznych i gospodarczych na arenie międzynarodowej. Polska starała się utrzymać neutralność wobec narastającego zagrożenia ze strony III Rzeszy i Związku Radzieckiego, a Japonia intensyfikowała ekspansję w Azji Wschodniej. W tym czasie relacje skupiały się na rozwijaniu współpracy wojskowej, zwłaszcza w dziedzinie kryptologii i wywiadu. W okresie II wojny światowej relacje polsko-japońskie nie odgrywały znaczącej roli, ponieważ oba kraje znalazły się po przeciwnych stronach konfliktu. Polska jako członek aliantów walczyła przeciwko państwom Osi, w tym przeciwko Japonii. Taka sytuacja spowodowała całkowite zerwanie dwustronnych stosunków dyplomatycznych.

W latach 1945-1989 relacje polsko-japońskie charakteryzowały się stopniowym rozwojem. Po zakończeniu II wojny światowej Polska znalazła się pod wpływem Związku Radzieckiego, a Japonia, po kapitulacji, podlegała okupacji amerykańskiej. W pierwszych latach powojennych relacje między Polską a Japonią były ograniczone, głównie ze względu na odmienny kontekst polityczny. Jednak w miarę odprężenia międzynarodowego, relacje zaczęły się rozwijać, szczególnie w dziedzinie handlu. W 1957 roku Polska i Japonia nawiązały oficjalne stosunki dyplomatyczne, co otworzyło nowe możliwości współpracy. W latach 60. i 70. nastąpił wzrost wymiany handlowej i rozwój kontaktów kulturalno-naukowych. Niemniej jednak, Polska i Japonia utrzymywały stosunkowo ograniczone relacje, z uwagi na różnice w polityce zagranicznej i strategicznych sojuszach.

Od 1989 roku relacje polsko-japońskie przeżywały dynamiczny rozwój, obejmujący różnorodne obszary współpracy. Po transformacji ustrojowej w Polsce i upadku systemu komunistyczno/socjalistycznego, relacje polsko-japońskie zaczęły się rozwijać intensywniej. Wzrastała wymiana handlowa i inwestycje, a oba kraje poszukiwały możliwości współpracy w dziedzinach technologicznych, naukowych i kulturalnych. Współpraca gospodarcza stała się jednym z głównych elementów relacji, ze wzrostem inwestycji japońskich firm w Polsce oraz rosnącą obecnością polskich produktów na japońskim rynku.

© 2024 Poland-Japan Foundation